Bahasa Melayu nota, tema 5
Pendidikan untuk semua
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 5 KSSM (DBP, 2020), halaman 54–70
Matlamat bab ini
- Murid boleh bersoal jawab menggunakan soalan terbuka untuk meneroka dan mengetahui maklumat tentang pendidikan khas secara bertatasusila (1.5.1)
- Murid boleh membaca untuk membuat ulasan daripada pelbagai bahan dengan menggunakan analogi yang betul dan tepat (2.3.4)
- Murid boleh memahami dan menggunakan frasa nama, frasa kerja, frasa adjektif dan frasa sendi nama dalam pelbagai laras bahasa (5.3.1)
- Murid boleh menulis karangan yang lengkap dengan menggunakan bahasa berbudaya (3.4.3)
- Murid boleh memahami dan menggunakan perbandingan semacam, kata-kata hikmat, kiasan, madah pujangga dan bahasa berirama (4.2.1)
- Murid boleh bersoal jawab untuk mengemukakan idea baharu bagi meningkatkan kebolehpasaran diri secara bertatasusila (1.5.2)
- Murid boleh membaca untuk merumus pandangan penulis yang berbeza tentang sesuatu isu berdasarkan bukti (2.3.5)
Tema 5 membincangkan pendidikan untuk semua: pendidikan khas untuk murid berkeperluan khas, sekolah untuk golongan kurang bernasib baik, pembinaan sahsiah, hala tuju selepas Tingkatan 5 dan pandangan tentang kecemerlangan akademik. Rangkap pembuka tema: “Jika digali telaga ilmu, akan terang jalan hidupmu.” Fokus bahasa ialah soalan terbuka, analogi, frasa, bahasa berbudaya dan merumus pandangan.
| Bahan | Kemahiran | Isi dalam buku teks | ms. |
|---|---|---|---|
| Mendidik Insan Istimewa | Mendengar dan bertutur (1.5.1) | MBK, tiga cara bersekolah, autisme | 56–57 |
| Tiada Tercicir, Tiada Terpinggir | Membaca, tatabahasa (2.3.4, 5.3.1) | “Sutera Kasih Guru”; resipi tauhu bergedel | 58–59 |
| Membina Sahsiah Unggul | Menulis, seni bahasa (3.4.3, 4.2.1) | Usaha tangga kejayaan; bahasa berbudaya | 60–61 |
| Demi Masa Hadapan | Mendengar dan bertutur (1.5.2) | Hala tuju selepas Tingkatan 5; kebolehpasaran | 62–63 |
| Pendidikan Asas Kemajuan | Membaca (2.3.5) | “Gred A Bukan Ukuran”; “Kolar Biru Bukan Kelas Rendah” | 64–65 |
| Penilaian | Pengukuhan | Teks penerangan, frasa, kesalahan bahasa, rumusan | 66–70 |
5.1Mendidik insan istimewa (ms. 56–57)
Murid Berkeperluan Khas (MBK) ialah murid yang disahkan oleh pakar perubatan sebagai mempunyai ketidakupayaan tertentu: penglihatan, pendengaran, pertuturan, fizikal atau masalah pembelajaran (autisme, sindrom kurang daya tumpuan, disleksia) (ms. 56).
Buku teks Bahasa Melayu Tingkatan 5, ms. 56.
| Cara bersekolah | Tempat MBK belajar |
|---|---|
| Sekolah Pendidikan Khas | sekolah yang dibina khusus untuk MBK (rendah, menengah dan menengah vokasional) |
| Program Pendidikan Khas Integrasi | kelas khas bagi MBK di sekolah harian biasa (rendah dan menengah) |
| Program Pendidikan Inklusif | MBK ditempatkan di kelas biasa di sekolah harian biasa (rendah dan menengah) |
Autisme (ms. 57)
- Autisme ialah gangguan saraf yang menjejaskan perkembangan komunikasi, interaksi sosial dan tingkah laku yang berulang-ulang dan terhad.
- Pada umur dua hingga enam tahun, kanak-kanak autisme perlu mengikuti program intervensi awal untuk berkomunikasi, berinteraksi dan mengurus diri.
- Mereka mungkin berbakat dalam melukis, mengingat fakta dan mencipta irama; ada yang berjaya ke pengajian tinggi.
Soalan terbuka (1.5.1)
Soalan terbuka ialah soalan yang tidak boleh dijawab dengan “ya” atau “tidak” sahaja; jawapannya memerlukan penerangan. Soalan itu biasanya bermula dengan apakah, bagaimanakah, mengapakah.
Contoh soalan terbuka tentang pendidikan khas
“Bagaimanakah guru membantu murid autisme berkomunikasi?” Soalan tertutup pula: “Adakah murid autisme berbakat?”Bersoal jawab secara bertatasusila: guna kata sapaan hormat, tunggu giliran, dan jangan memperlekeh golongan yang ditemu bual.
Namakan tiga cara MBK bersekolah.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Sekolah Pendidikan Khas, Program Pendidikan Khas Integrasi, Program Pendidikan Inklusif.
5.2Tiada tercicir, tiada terpinggir (ms. 58–59)
- Sekolah Bimbingan Jalinan Kasih (Chow Kit, Kuala Lumpur, beroperasi sejak 2013) menerima murid golongan kurang bernasib baik: gelandangan, golongan terpinggir, kanak-kanak tanpa dokumen pengenalan diri dan anak yatim.
- Muzik ialah terapi jiwa; kumpulan SBJK Buskers menerima undangan persembahan dan hasilnya dikongsi serta digunakan membeli peralatan studio.
- Murid belajar berkomunikasi, mengira dan berniaga melalui menyediakan dan menjual tauhu bergedel.
- Analogi dalam petikan: pendidikan di sekolah itu “menjadi sebuah cermin” untuk murid melihat kehidupan selepas tamat belajar.
Analogi ialah perbandingan dua perkara yang berbeza untuk menjelaskan persamaan tertentu. Contoh: ilmu seperti pelita, kerana kedua-duanya menerangi jalan kita.
Frasa (5.3.1)
| Frasa | Teras | Contoh |
|---|---|---|
| Frasa nama | kata nama | murid berkeperluan khas; sekolah bimbingan |
| Frasa kerja | kata kerja | mengikuti program intervensi awal; menyediakan juadah |
| Frasa adjektif | kata adjektif | amat bernilai; sangat istimewa |
| Frasa sendi nama | kata sendi nama + frasa nama | di studio muzik; daripada Universiti Putra Malaysia |
Kesalahan lazim: sendi nama di dan ke ditulis terpisah (di sekolah, ke pasar), tetapi imbuhan di- ditulis rapat (dimasak, dipukul).
Kenal pasti jenis frasa amat bernilai dan di Pasar Chow Kit.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Amat bernilai: frasa adjektif (penguat amat + adjektif bernilai). Di Pasar Chow Kit: frasa sendi nama.
5.3Membina sahsiah unggul (ms. 60–61)
Bahasa berbudaya ialah bahasa yang menggunakan ungkapan menarik, slogan, peribahasa, metafora, personifikasi dan simile, serta kata sapaan, kata panggilan dan rujukan kehormat yang betul (Info Bestari, ms. 61).
| Unsur | Contoh daripada rajah tema (ms. 60–61) |
|---|---|
| Perbandingan semacam | cerdik seperti kancil; rajin seperti semut |
| Kata-kata hikmat | Orang biasa yang melakukan tindakan luar biasa menghasilkan prestasi luar biasa. |
| Kiasan | Bara yang digenggam biar sampai menjadi arang (bersungguh-sungguh sehingga berjaya) |
| Madah pujangga | Hemat pangkal kaya, rajin pangkal pandai (kata indah yang berisi nasihat) |
| Bahasa berirama | Ombak cabaran kuharungi, lembah dugaan kutempuhi |
Nilai yang menjadi tangga kejayaan: usaha, disiplin, keyakinan, tumpuan, ikhtiar, kemahiran dan pengurusan masa (“masa itu umpama emas”).
Menulis karangan (3.4.3)
- Senaraikan isi penting daripada bahan.
- Kembangkan isi dengan teknik 5W1H (apa, siapa, bila, di mana, mengapa, bagaimana).
- Hiasi dengan bahasa berbudaya dan akhiri dengan kesimpulan.
Nyatakan unsur bahasa berbudaya dalam “Rajin seperti semut” dan “Ombak cabaran kuharungi, lembah dugaan kutempuhi”.
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
“Rajin seperti semut” ialah perbandingan semacam (seperti); rangkap “Ombak cabaran…” ialah bahasa berirama (rima akhir yang sama dan metafora cabaran).
5.4Demi masa hadapan (ms. 62–63)
| Laluan selepas SPM | Tempoh / tempat | Selepas itu |
|---|---|---|
| Asasi | universiti awam; dua hingga tiga semester | ijazah |
| Matrikulasi | kolej matrikulasi; dua hingga tiga semester | ijazah |
| Tingkatan 6 | sekolah menengah harian atau kolej tingkatan enam; tiga semester | ijazah |
| Diploma | universiti awam, politeknik, kolej perubatan dan sebagainya; enam semester | ijazah atau bekerja |
| Program Persediaan Ijazah Sarjana Muda Perguruan | Institut Pendidikan Guru; dua semester | Ijazah Sarjana Muda Perguruan |
| Sijil Kemahiran | kolej komuniti, Institut Latihan Perindustrian, Institut Kemahiran Mara; dua hingga tiga semester | diploma atau bekerja |
Kebolehpasaran diri bertambah jika murid aktif berkokurikulum, menguasai lebih daripada satu bahasa, mahir menggunakan komputer, ada kemahiran keusahawanan, boleh berkomunikasi dengan baik dan boleh bekerja berpasukan (ms. 63).
Berapakah tempoh pengajian Diploma menurut buku teks?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Enam semester.
5.5Pendidikan asas kemajuan (ms. 64–65)
| Gred A Bukan Ukuran | Kolar Biru Bukan Kelas Rendah | |
|---|---|---|
| Isu | kecemerlangan hanya diukur dengan jumlah gred A | bidang kemahiran dianggap kelas kedua |
| Pandangan penulis | industri mementingkan kemahiran insaniah (komunikasi, kepemimpinan, menyelesaikan masalah, bekerja dalam kumpulan); akademik dan kemahiran insaniah perlu seimbang | tiada beza antara TVET dengan akademik arus perdana; pekerjaan kolar biru patut dipandang tinggi |
| Bukti | pengangguran graduan meningkat kerana kurang kemahiran insaniah | TVET diberi tumpuan dalam PPPM-PT; sekolah vokasional dijenamakan semula sebagai kolej vokasional |
| Cadangan | sertai aktiviti sekolah dan program antarabangsa | ubah sikap terhadap pendidikan vokasional |
Merumus: tulis dalam ayat sendiri, satu perenggan, hanya isi penting dan tanpa contoh panjang. Buku teks menghadkan rumusan kepada 120 patah perkataan (ms. 69).
Elak: menyalin ayat penuh daripada petikan, atau memasukkan pendapat sendiri dalam rumusan.
Apakah singkatan TVET?
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Pendidikan dan Latihan Teknikal dan Vokasional (Technical and Vocational Education and Training).
5.6Penilaian: kemahiran peperiksaan (ms. 66–70)
| Soalan | Tugasan | Petua |
|---|---|---|
| 1 | teks penerangan 150 hingga 200 patah perkataan daripada infografik (ms. 66) | ikut urutan langkah dan gunakan kata penghubung |
| 2 (i) | gandakan perkataan bergaris dan bina ayat | jangan guna sebagai peribahasa atau kata nama khas |
| 2 (ii) | kenal pasti frasa adjektif dan frasa sendi nama, kemudian bina ayat | pastikan frasa mempunyai teras yang betul |
| 2 (iii) | kesalahan bahasa | cari pemborosan (contoh: “banyak kegiatan-kegiatan”) dan imbuhan atau kata kerja yang salah |
| 2 (iv) | bahasa klasik kepada baku | tukar kata klasik seperti maka, jua, kedapatan kepada bentuk baku, tanpa mengubah maksud |
| 2 (v) | dua peribahasa yang sesuai dengan situasi, kemudian bina ayat | fahami maksud peribahasa sebelum menggunakannya |
| 3 | soalan pemahaman, pendapat, cadangan dengan alasan | jawab dengan ayat sendiri |
| 4 | rumusan tidak melebihi 120 patah perkataan | gabungkan petikan dan graf |
Kesalahan bahasa
“banyak kegiatan-kegiatan” ialah salah kerana kata bilangan “banyak” sudah menunjukkan jamak; betul: banyak kegiatan. “menangguhkan dalam melakukan” salah kerana menangguhkan sudah transitif; betul: menangguhkan sesuatu perkara atau tidak suka bertangguh.Betulkan: “Semua murid-murid hadir.”
Tunjuk jawapanSembunyi jawapan
Semua murid hadir (atau Murid-murid hadir). Kata “semua” sudah menunjukkan jamak.